SPEAKER

MERYEM ESER (CUMHURIYET UNIVERSITY) - Figurative and Symbolic Decorations in Middle and Late Byzantine Metalworks


Biography

(TR)1966 yılında Ankara’da doğdu. İlk, orta ve liseyi Ankara’da bitirdikten sonra, 1983 yılında Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümünü kazandı, 1987 yılında mezun oldu. Aynı Üniversite’de 1990 yılında “Türkiye Müzeleri’ndeki Bizans Maden Eserleri” konulu tez ile Yüksek Lisansını, 1997 yılında “Bizans Maden Sanatında Dini Törenler Sırasında Kullanılan (Liturjik) Eserler” konulu tez ile Doktora eğitimini tamamladı. 2005 yılına kadar Hacettepe Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü’nde Araştırma Görevlisi ve Öğretim Görevlisi olarak çalıştı. 2005 yılından bu yana Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü’nde Dr. Öğretim Üyesi olarak görev yapmaktadır. Demre, Aziz Nikolaos Kilisesi Kazısı, Antakya Kent İçi Kazısı, Komana Kazısı ve Divriği Kalesi Kazısı’nda ekip üyesi olarak çalışan araştırmacının özellikle Bizans maden eserleri üzerine yayınları bulunmaktadır.

Abstract

(ENG) In Byzantine art, metal works are important as a rich group of objects in terms of their types, material used, and functions, and also by their iconographies; figurative and/or symbolic. These works, which are commonly produced in the capital Constantinople and in other centers of the empire, are also produced in the provinces, and have been the subject of scholarly publications ever since the emergence of Byzantine studies. Some of these objects kept in the museum collections are liturgical and for personal use, also mostly made of precious metals. However,some other objects such asthe ones used for lighting, measuring and weighing basically for daily life use, are also widely appreciated and studied. Moreover, artefacts from the archaeological museums in Turkey have been the subjects of many PhD and Master’s thesis on Byzantine art. The excavation finds also significantly contributed to thıs field of study. In this study, the iconographic repertoire is discussed without making a distinction between types and functions. Biblical scenes, the images of holy persons, emperors and empresses, and symbolic motifs are grouped and their relationship with the objects are discussed. For sure many of these issues have been covered in various studies. Yet, a holistic perspective is aimed here. A special emphasis is given to the choice of the iconography and reasons behind these. While doing so a through comparison with the other minor art examples from the Byzantine culture will also be provided.

(TR) Bizans sanatında maden eserler, kullanılan malzeme, tür ve işlev, üzerlerinde tasvir edilen sahneler, figürler, sembolik motifler açısından zengin bir grup olarak dikkati çeker. Bu zenginlik, maden eserlerin birçok açıdan incelenmesi gerekliliğini de beraberinde getirir: yapım yeri, türü, işlevi, ikonografisi, üslup özellikleri ve tarihlendirilmeleri gibi. İmparatorluğun başkenti İstanbul ya da önemli merkezlerde, kimi zaman da taşra da üretildiği anlaşılan bu eserler Bizans araştırmalarının ilk günlerinden itibaren yayınlara konu olmuştur. 20. yüzyılın başlarında yayınlanan Bizans sanatı ile ilgili genel kitapların içerisinde çeşitli başlıklar altında maden sanatının da incelendiği görülür. Bu eserler müze koleksiyonlarında bulunan, çoğunlukla değerli madenlerden yapılmış liturjik eşyalar ve süs eşyalarıdır. Ancak günlük yaşama ait aydınlatma araçları, ölçü ve tartı aletlerinden eserler de bilinen örnekler kapsamında değerlendirilmiştir. Daha sonra özellikle Türkiye’de Bizans maden sanatına olan ilgi ile yapılan yüksek lisans, doktora tezleri, ardından makale ve kitapların yayınlanması ile Türkiye müzelerindeki maden eserler bilim dünyasına tanıtılmaya başlar. Ortaçağ kazılarının çoğalması ile buluntu yeri belli olan eserlerin de çalışılması ve yayınlanması bu alana büyük katkı sağlamıştır. Özellikle gümüş, bronz, bakır gibi çeşitli madenlerden üretilen, çoğunluğu dini işlevli olan eserlerde günlük yaşama ilişkin ev eşyaları ya da süs eşyaları da önemli bir yer tutar. Bu eşyalar sadece türleri, işlevleri ile değil üzerlerindeki süslemeler ile de dikkate değer. Süslemeler bize çoğu zaman eserin işlevi hakkında bilgi verir. Bu çalışmada tür, işlev ayırımı yapılmadan tasvir repertuvarı ele alınacaktır. İncil kaynaklı sahneler, kutsal kişi tasvirleri, imparator-imparatoriçe tasvirleri, sembolik motifler gruplandırılacak, üzerine işlendiği eserin işlevi ile olan ilişkisi, tercihler sorgulanmaya çalışılacaktır. Elbette bu konular çeşitli çalışmalarda kapsam dahilinde ele alınmıştır. Burada bütüncül bir bakış açısı amaçlanmaktadır. Özellikle de fildişi, seramik, tekstil gibi diğer küçük el sanatı ürünleri ile maden eserler arasında tasvirlerin seçimi arasındaki farklar, bu farkların nedenleri hakkında ortaya çıkan sonuçlar sunulmaya çalışılacaktır.